Bespaar ouderen met dementie onnodig bezoek aan de Spoedeisende Hulp

Arts-assistent Noraly Henning doet verslag vanaf een spoedeisende hulp in het zuiden van het land. Steeds vaker ziet zij ouderen met dementie wiens bezoek aan de spoedeisende hulp op zijn zachtst gezegd onplezierig is, maar ook te voorkomen.

Gedurende mijn werk als arts op de spoedeisende hulp kom ik steeds vaker ouderen met dementie tegen in kwetsbare situaties. Zo ook tijdens een van mijn nachtdiensten een aantal maanden geleden, als er rond drie uur ‘s nachts een tachtigjarige man in handboeien wordt binnen gebracht door de politie en ambulance. De man is geboeid, omdat hij is aangehouden wegens huiselijk geweld. Deze meneer, laten we hem meneer de Vries noemen, heeft zijn vrouw en dochter namelijk fysiek geweld aangedaan.

Meneer de Vries is al een aantal jaar gediagnosticeerd met vasculaire dementie en alzheimer, maar woont nog zelfstandig thuis met zijn vrouw, die voor hem zorgt. Het laatste half jaar werd de situatie echter onhoudbaar door de snelle cognitieve achteruitgang van haar echtgenoot. Meneer de Vries werd steeds agressiever en dat resulteerde steeds regelmatiger in fysiek geweld. Ook was mevrouw de Vries zelf in zwakke conditie, na een recente ziekenhuisopname wegens een buikoperatie.

De dochter van meneer de Vries heeft reeds meerdere malen geprobeerd haar vader via de GGZ opgenomen te krijgen voor de ouderenpsychiatrie, waar ook een casemanager aan de zaak is toegewezen. Op dat moment bevonden zij zich in een slepende procedure voor een Rechterlijke Machtiging (RM). Dat houdt een machtiging in voor gedwongen opname. Wel was er al een indicatie afgegeven voor beschermd wonen met intensieve dementiezorg. Voor de RM-procedure was er die middag nog met een advocaat een gesprek geweest, wat mogelijk agressie ontlokte bij meneer de Vries.

Dochter geeft op de spoedeisende hulp aan dat de maat vol is en dat zij haar vader niet mee terug naar huis neemt: er zal nu iets geregeld moeten worden. De verpleging en het ambulancepersoneel verplaatsen meneer de Vries van de brancard naar een bed, waar hij wordt vastgemaakt met Zweedse banden. Meneer de Vries kan zich moeilijk bewegen ondanks verzet, en gaat over tot het uitschelden van de artsen en verpleegkundigen. Eenieder die langskomt probeert hij te bespugen. Hij laat verzorging en lichamelijk onderzoek niet toe, terwijl zijn polsen verwond zijn door verzet in de handboeien en hij incontinent is voor urine. Meneer de Vries krijgt kalmerende medicatie toegediend, waarop hij iets kan uitrusten.

Er wordt een melding bij Veilig Thuis gemaakt, waarin wordt aangegeven dat er ernstige zorgen bestaan over de veiligheid van de vrouw en dochter van meneer de Vries en dat er gevreesd wordt voor een escalerende situatie. Helaas zit alle crisisopvang in de regio die nacht vol, waardoor de crisisdienst meneer de Vries pas de volgende ochtend kan komen beoordelen. De dienstdoend psychiater arriveert rond 11 uur, waarna een In Bewaring Stelling (IBS) wordt afgegeven. IBS is een spoedmaatregel voor gedwongen opname wanneer iemand een gevaar vormt voor zichzelf of anderen. Diezelfde dag komt er in de regio een plek vrij in een GGZ-instelling voor ouderenpsychiatrie, waar meneer de Vries rond 13 uur kan worden opgenomen.

Vaak zijn bezoeken aan de spoedeisende hulp (SEH) voor ouderen met dementie stressvol, onnodig en te voorkomen. Ook voor meneer de Vries was het langdurige bezoek aan onze spoedpost zeer onprettig.

Niet alleen lag hij de gehele tijd gefixeerd in een klinische omgeving met veel prikkels, ook lag hij in zijn eigen urine, doordat hij zich niet liet verzorgen. Voor mij was dit lastig om te zien, omdat de situatie onmenselijk aan deed. Ik kreeg medelijden met meneer de Vries, omdat hij beter af was geweest wanneer hij door de ambulance niet naar de spoedeisende hulp, maar naar een crisisinstelling was gebracht.

Het was voor meneer de Vries niet noodzakelijk om op de spoedeisende hulp te zijn, aangezien er sprake was van een psychische crisissituatie en niet van een medische spoedeisende hulpvraag. Daarbij is de SEH vaak onvoldoende ingericht voor patiënten met acute psychische problematiek. Zo is er vaak geen psychiater 24/7 aanwezig en schiet de uitrusting van de kamers en het personeel over het algemeen tekort voor deze doelgroep.

De escalerende situatie van meneer de Vries had voorkomen kunnen worden, aangezien er al langere tijd een procedure liep voor een gedwongen opname bij een onhoudbare thuissituatie. Pas toen het gedrag van meneer de Vries zodanig uit de hand liep, dat het noodzakelijk was om de politie in te schakelen, kon hij worden opgenomen middels een IBS.

In dit soort escalerende situaties is er een belangrijke taak weggelegd voor preventie, bijvoorbeeld door dementie-gerelateerde problematiek vroegtijdig op te sporen en patiënten tijdig op de juiste plek met de juiste begeleiding te krijgen.

Wanneer het thuis niet meer gaat, is het vinden van een verzorgingstehuis vaak lastig.
Ouderen met dementie worden steeds vaker naar de spoedeisende hulp gestuurd, wanneer er thuis onvoldoende zorg aanwezig is, maar er geen harde medische hulpvraag bestaat. Uit onderzoek blijkt echter dat deze mensen in het ziekenhuis een hogere kans hebben op vallen, infecties en een delier, terwijl ze in hun vertrouwde omgeving vaak beter af zijn. Het zou dus beter zijn voor deze patiëntengroep, wanneer zij zo min mogelijk tijd op een spoedeisende hulp doorbrengen, maar zo snel mogelijk naar een veilige omgeving gaan, zoals een verzorgingstehuis of een crisisinstelling. Dit zou een eerste stap zijn om mensen zoals meneer de Vries een onnodig en stressvol bezoek aan de spoedeisende hulp te besparen.

Noraly Henning
Arts-assistent spoedeisende hulp en intensive care

Jouw verhaal op deze site?

Wil je zelf een bijdrage leveren aan deze site klik dan hier

Reacties:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *