Mantelzorgen is te leren?

Door: Joop Stam

"Mantelzorgen is te leren?" schreef ik eerder. Maar wie wil en/of kan dat?
Door intensief mantelzorgen als een leerproces te gaan zien geef je sturing en vorm aan je houding en je gedrag naar de persoon met dementie toe. Het is een cruciale keuze die zal bepalen hoe je relatie samen er in de toekomst uit gaat zien. Het resultaat van die kijk zal bijvoorbeeld ook zijn hoe lang je het thuis volhoudt.

Door het als leerproces te benoemen heeft zo zijn voordelen en geeft ook steun. Behalve dat deze visie de werkelijkheid het dichtst benadert, houdt het ook in dat je fouten mag maken: tenslotte ben je bezig met leren. En dat je van die fouten weer kan leren. Dat het dus met vallen en opstaan gepaard gaat en dat het ook een tijd kan duren voordat je het onder de knie krijgt. En dat je soms aan onderwijzers of coaches (mag ook de naam gidsen of casemanagers hebben) kan vragen of ze willen helpen.

Is leren nodig? Gaat het niet "vanzelf", spontaan dus, die zorg bij dementie?
Mensen die hetzelfde lot delen als ik gaan er bijna zonder uitzondering vanuit, dat ze terugkijkende op het proces heel veel hebben moeten leren. Begrijpelijk is dat ook wel: de ziekte grijpt heel diep in. In de relatie zowel met partner, kinderen als met de mensen in de omgeving. Onvoorspelbare en onvoorstelbare dingen gebeuren er. En hoe ga je daar elke keer mee om? En die onverwachte gebeurtenissen houden niet op: net als je “gewend”bent aan een situatie komt er weer een volgende situatie waarop je moet reageren. Verlies op verlies met vaak veel verdriet.

Wíl je het leren? Dat is een centrale vraag bij een leerproces. Ben je gemotiveerd dus, met andere woorden. Voor de partner-mantelzorgers is er mogelijk geen sprake van willen… We moeten wel? Is er eigenlijk wel een keuze?
Toch is het mijns inziens een legitieme vraag. Wil ik het en dan met name hoever wil ik gaan in de de zorg voor hem of haar? Wil ik een eindje meelopen, of heel lang? Zolang als ik het volhoud? Wat zijn mijn grenzen? Het is goed daar af en toe bij stil te staan.

Voor mantelzorgers op afstand is de vraag ook essentieel; maar er is dan meer ruimte om ja of nee te zeggen. De meesten van ons ervaren vaak aanvankelijk ongemak in de omgang met de persoon met dementie. De persoon doet heel iets anders dan wat je verwacht had. Al doende leren is dan gewenst. Nadenken over de gepasseerde voorvallen, er met anderen over praten, er over te lezen, tv-programma's volgen over dit onderwerp... alles kan helpen. En dan met nieuwe plannen de volgende ontmoeting tegemoet te treden. “Maar je moet aan de bak”, zei me eens een mantelzorger: reflecteren over je ongemak en onzekerheid, en hoe hoe dit anders kan. Niet iedereen wil dat. Sommigen hebben hun hoofd al vol met zorgen in hun eigen leven en dit probleem kan men er niet bij hebben.
De meeste mantelzorgers die zich aanbieden hebben die ruimte en betrokkenheid op een ander wel en dat selecteert zich dus vanzelf.

Gecompliceerder ligt het met familieleden zoals bijvoorbeeld broers en zussen, maar het kan ook voor de kinderen gelden. Zij worden door de omgeving als “natuurlijke mantelzorgers” gezien (ook door de regering met het participatiemaatschappij-concept). Maar dat is een aanname van de omgeving en die klopt nogal eens niet, tot enige frustratie bij de direct betrokkenen. Soms vinden familieleden hun eigen leven al zwaar en kunnen zij nieuwe zorgen er niet bij hebben.  De kinderen hebben drukke banen, wonen soms ver weg. Soms spelen “allergieën ten opzichte van elkaar”, afkomstig uit het (verre) verleden een negatieve rol om zich te binden aan het familielid in diens zorgbehoefte.

Opvallend is vaak hoe kinderen en ook adolescenten in hun open houding een warm gedrag richting de persoon hebben! Hetzelfde geldt voor mensen die door de wol geverfd zijn... die eerder geworsteld hebben met hun moeder met dementie of hun partner met een andere hersenziekte.
Wordt vervolgd met: wat helpt bij het leerproces en hoe leer je?

Lees hier de eerdere blog van Joop Stam

 

Jouw verhaal op deze site?

Wil je zelf een bijdrage leveren aan deze site klik dan hier

Reacties:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *