Originele publicatie door Ruud Hendriks, Annette Hendrikx, Ike Kamphof en Aagje Swinnen
Samenvatting door Zerline Henning

Vernieuwende beelden en praktijken

Onlangs bracht de stichting Disability Studies de publicatie Delen in Dementie uit. In dit werk proberen de auteurs werelden die tegengesteld lijken, bij elkaar te brengen. Bijvoorbeeld de schijnbaar tegengestelde werelden van wetenschap en kunst, verbaal en nonverbaal, cognitief en intuïtief. Dit doen zij omdat er momenteel beelden heersen die voor mensen met dementie, maar eigenlijk voor iedereen, schadelijk zijn. Het beeld van de levende dode bijvoorbeeld, of het doemscenario van de apocalyps Alzheimer. Met dit soort beelden duwen we mensen met dementie uit de samenleving, maar creëren we in onszelf ook een diepgewortelde angst: als het mij maar niet overkomt.

De auteurs gaan daarom op zoek naar vernieuwende beelden en praktijken. Zo beschrijven ze het werk van een taalkunstenaar die poëzie maakt met mensen met dementie. Ze laat daarbij de taalregels los van wat grammaticaal klopt of in eerste instantie logisch lijkt. Dat wil echter niet zeggen dat de interactie betekenisloos is, of dat de gedichten ons niks vertellen. De gedichten getuigen juist vooral van het contact tussen het dichtersgezelschap onderling, stellen de auteurs. “En het delen van verwondering of plezier is op zich al een welgekomen vorm van nabijheid of verwantschap.”

Herkenningspunt

Die bereidheid om te aanvaarden dat mensen met dementie wel degelijk iets te zeggen hebben, is volgens de auteurs een voorwaarde voor een inclusieve samenleving. Je moet daarvoor wel je eigen verwachtingen en regels kunnen loslaten, en je oefenen in de kunst van het interpreten. Dat dementie echter niet altijd iets nieuws of iets anders hoeft te betekenen, maar juist bestaat uit een verzameling ervaringen die we allemaal herkennen, wordt duidelijk uit een aangehaald kunstproject in de openbare ruimte.

“Op verschillende punten in het centrum van de gemeente Heerlen heeft Joanneke gele aanwijsborden geplaatst die veel lijken op de wegwijzers die het dagelijks verkeer in de openbare ruimte regelen. Maar de teksten wijzen niet de weg aan, ze roepen ervaringen op. Mededelingen als “Ritme verstoord”,  “Verwarring nabij”, “Haast helpt niet” en “Waar is hier de verdieping?” herinneren enerzijds, op een enigszins stereotiepe manier, aan de aanwezigheid van mensen met dementie op straat. Anderzijds roepen de tekens ervaringen op bij passanten en maken hen bewust van de manier waarop zij lichamelijk en gevoelsmatig in de openbare ruimte aanwezig zijn. Die ervaringen liggen minder ver af van wat een persoon met dementie meemaakt dan we vaak denken. Want we zijn allemaal wel eens het ritme even kwijt, bijvoorbeeld door een verschil in snelheid met de persoon voor ons. Of we vinden een herkenningspunt niet terug en beginnen aan onszelf te twijfelen.”

De tekstborden in Heerlen maken ervaringen met verwarring invoelbaar en slaan zo een brug tussen ‘dement’ en ‘niet dement.’ Lees voor meer verbindende (voor)beelden en praktijken de hele onderzoekspublicatie.

Beeldvorming en Dementieweb

Op Dementieweb willen we bijdragen aan eerlijke beeldvorming door o.a. de Dementiedagboeken. Hierin vertellen mensen met dementie over wat hen zoal bezighoudt via ingesproken berichten. Ben of ken je iemand die hieraan zou willen bijdragen? Of ben je gewoon nieuwsgierig? Beluister dan hier de fragmenten.

Reacties:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *