Origineel artikel door Janelle Taylor
Samengevat en vertaald door Zerline Henning

Schelp

Janelle Taylors moeder had dementie en verloor haar grip op taal. Janelle schreef daarover een artikel dat het einde van taal verkent. Wat vinden we als we voorbij taal kijken, voor zover we dat kunnen? Want hoe kunnen we de afwezigheid van woorden doorgronden als we juist woorden nodig hebben om erover te communiceren?

Janelle heeft hierop geen antwoord, maar deelt in haar Engelstalige artikel een aantal interessante observaties en overpeinzingen. Het centrale beeld dat daarbij steeds terugkeert, is een schelp. Een schelp is een dood omhulsel van een levende kern, net zoals onze dode huid onze eigen levende kern omhelst. Schelpen worden verzameld, omdat ze ons herinneren aan het leven dat erin heeft gezeten, en omdat er iets magisch aan lijkt. Net zoals woorden. En net als woorden, kunnen schelpen breken.

Het beeld van de schelp kent ook een negatieve bijklank als het om dementie gaat: we spreken maar al te vaak over mensen met dementie als lege hulzen, ontmenselijkt en daarmee eigenlijk van hun levende kern ontdaan. Janelle wil daarom voorzichtig zijn met haar metafoor.

Een gebroken schelp schijnt haar echter een passend beeld toe voor onze eveneens gelimiteerde woordentaal. En wanneer we door het gat van de breuk staren, zien we wellicht niet slechts een leegte, maar nieuwe mogelijkheden. Nieuwe mogelijkheden bijvoorbeeld om ons bewustzijn te kaderen en sturen, zoals via zintuigen als reuk en tast. En bovendien: het menselijk vermogen om van de gebroken schelpenstukjes een nieuw verhaal te maken, is groot.

Somatosphere is een online verzamelplek voor artikelen op het snijvlak van medische antropologie, technologie, culturele psychiatrie, psychologie en bio-ethiek. Janelles artikel verscheen hier in de serie Thinking with Dementia.

Dementees

Meer lezen over dementie en taal? In Want we hebben allemaal de morgen nemen Paula Irik en Irene Kruijssen je in samenwerking met Laura Vermeulen mee in de wondere wereld van het Dementees. "Mensen met dementie ontwikkelen een eigen taal, een taal die wordt geboren waar je bij zit. Op het eerste gehoor lijken het vaak losse flodders, brabbeltaal, nauwelijks serieus te nemen. Maar de som is meer dan de delen. Dementees is een taal zo verrassend, ontroerend, pittig, boeiend, raak, grappig, raadselachtig en wijs, dat het zonde is om die te laten 'slingeren'."

Reacties:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *